Một ngày ở Khù Khờ

4 giờ sáng, cái lạnh của mùa đông Bắc Bộ vẫn còn đeo bám. Anh Hùng đã mở cửa xưởng. Đầu tiên là tiếng củi khô, tiếng lửa cháy pam. Mùi đất ẩm, mùi tro, mùi những thứ chưa kịp đặt tên cứ thế len vào trong hơi thở.

6 giờ, các anh thợ bắt đầu đến. Có người đến từ trong ngõ, có người đi xe máy từ hơn m cây số. Trên tay ai cũng có cà phê — vị đắng giúp người ta tỉnh táo hơn khi đất còn dính mềm trên tay. Hôm nay nung mẻ men tro, mẻ quan trọng nhất tháng.

10 giờ trưa, xưởng đã ngập tràn tiếng nói cười. Nhiệt độ ngoài trời đã lên, nhưng trong xưởng vẫn mát rượi nhờ những bức tường gốm dày. Mọi người đang xoay bát, xoay đĩa, xoay những gì mà khách hàng đã đặt từ tuần trước. Có đứa trẻ sáu tuổi chạy nhảy ngoài sân, con của một người thợ, đang học làm gốm bằng cách bê bận mặt đầy đất.

3 giờ chiều, lò nung đã nóng hầm hập. Mùi men bắt đầu thoát ra từ các khe cửa. Nhiệt độ bên trong có thể lên đến 1200 độ C, nhưng người thợ vẫn phải canh đều, phải chỉnh từng khay gỗ, từng vị trí nung cho chín đều. Mồ hôi đầm đìa, nhưng không ai than mệt.

7 giờ tối, khi mặt trời đã khuất sau con đê sông Hồng, lò nung bắt đầu nguội dần. Mẻ nung hôm nay đã xong. Các anh thợ rửa tay, lại gần nhau dùng bữa tối tối giản. Có người kể về con nhỏ sắp vào lớp một, có người kể về vợ đang mang thai. Câu chuyện của đời thường đan xen vào câu chuyện của nghề.

Đó là một ngày ở xưởng Bát Tràng. Không hào nhoáng, không phô trương. Chỉ có đất, có lửa, có tay người và những câu chuyện bình dị.